Μητρική Θνησιμότητα

mitriki-thnisimotia

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
ΜΠΑΤΑΚΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ
ΕΞΕΙΔ. ΣΤΗΝ ΕΜΒΡΥΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ-ΠΡΟΓΕΝΗΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΜ. ΕΜΒΡΥΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ «ΕΛΕΥΘΩ ΟΕ»
Τ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ- ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Τ.ΜΕΛΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ


Σύμφωνα με Την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ως μητρική θνησιμότητα ορίζεται ο αριθμός των μητρικών θανάτων σε 100.000 γεννήσεις ζώντων νεογνών.
Καθημερινά περίπου 1000 γυναίκες πεθαίνουν κατά τον τοκετό ή την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Το 99% όλων των μητρικών θανάτων συμβαίνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες Είναι γνωστό ότι η εγκυμοσύνη αποτελεί μια κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός της γυναίκας υφίσταται σημαντικές αλλαγές στις λειτουργίες του. Οι αλλαγές αυτές είναι απαραίτητες προκειμένου το αναπτυσσόμενο έμβρυο να μπορέσει να δημιουργηθεί σωστά και να αναπτύξει όλες τις λειτουργίες του Για να γίνουν αυτά απαιτούνται καλές ψυχικές και σωματικές συνθήκες από την πλευρά της μελλοντικής μητέρας. Το πολύ νεαρό της ηλικίας της μελλοντικής μητέρας,

  • η κοινωνική της περιθωριοποίηση .
  • η Παχυσαρκία,
  • η Μεγάλη ηλικία ,
  • ο μεγάλος αριθμός προηγούμενων τοκετών,
  • η οικιακή βία,,
  • οι πολύδυμες κυήσεις, και
  • η εξωσωματική γονιμοποίηση

 

Αποτελούν παράγοντες κινδύνου για ένα δυσάρεστο γεγονός στην διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του τοκετού .Οι συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής αβεβαιότητας αποτελούν αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν στους προηγούμενους παράγοντες και κατά συνέπεια να δράσουν σαν γενεσιουργές αιτίες θανάτου κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και της λοχείας. Σύμφωνα με την Ε.Σ.Υ.Ε το ποσοστό των ανέργων γυναικών σε ηλικία 15 έως 29 ετών το τελευταίο τρίμηνο του 2010 ήταν 33%,και σε ηλικίες 30 έως 44 ήταν 17,4%.Οι παραπάνω ηλικίες είναι οι κατεξοχήν ηλικίες που η γυναίκα δημιουργεί την οικογένεια της. Η οικονομική αβεβαιότητα δημιουργεί συνθήκες ελλειπούς παρακολούθησης της κύησης και σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία αυξάνει τον κίνδυνο για την παρουσία κυήσεων υψηλού κινδύνου.
Κατά συνέπεια τον κίνδυνο για αύξηση της μητρικής θνησιμότητας λόγο πλημμελούς προσέγγισης των υπηρεσιών υγείας. Στην παραπάνω κατηγορία παρουσιάζονται αυξημένα ποσοστά

  • πρόωρων γεννήσεων,
  • γεννήσεις νεογνών με ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης,
  • αυξημένη περιγεννητική θνησιμότητα,
  • αυξημένος αριθμός καισαρικών και
  • τώρα τελευταία ανισότητα στις διαγνωστικές μεθόδους για χρωμοσωματικές ανωμαλίες και άλλα γενετικά νοσήματα (κυστική ινωση ,θρομβοφιλία κ,α.)

 

Είναι ανάγκη λοιπόν στην νέα κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα να στηρίξουμε την γυναίκα και να την ενθαρρύνουμε στην επιθυμία της να φέρει στον κόσμο υγιή παιδιά μέσα από μια εγκυμοσύνη χωρίς κινδύνους
Στην παραπάνω κατηγορία παρουσιάζονται αυξημένα ποσοστά

  • πρόωρων γεννήσεων,
  • γεννήσεις νεογνών με ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης,
  • αυξημένη περιγεννητική θνησιμότητα,
  • αυξημένος αριθμός καισαρικών και
  • τώρα τελευταία ανισότητα στις διαγνωστικές μεθόδους για χρωμοσωματικές ανωμαλίες και άλλα γενετικά νοσήματα (κυστική ινωση ,θρομβοφιλία κ,α.)

 

Είναι ανάγκη ,λοιπόν, στην νέα κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα να στηρίξουμε την γυναίκα και να την ενθαρρύνουμε στην επιθυμία της να φέρει στον κόσμο υγιή παιδιά μέσα από μια εγκυμοσύνη χωρίς κινδύνους

ΑΙΤΙΑ ΜΗΤΡΙΚΩΝ ΘΑΝΑΤΩΝ

Ως κυριότερα από τα αίτια μητρικού θανάτου αναφέρονται στις σχετικές έρευνες η υπερτασική νόσος της εγκυμοσύνης, η αναισθησία, οι αιμορραγίες από τη μήτρα και η εξωμήτριος εγκυμοσύνη.
Σε πολλές περιπτώσεις η μητρική θνησιμότητα συνδέεται μερικώς τουλάχιστον με ορισμένα παθολογικά αίτια, όπως είναι οι καρδιοπάθειες και ο σακχαρώδης διαβήτης (έμμεσος μαιευτικός θάνατος). Στο σακχαρώδη διαβήτη η μητρική θνησιμότητα αυξάνει στο τριπλάσιο λόγω των συνοδών επιπλοκών, όπως είναι η κετοξέωση, η υπέρταση, η προεκλαμψία και η πυελονεφρίτιδα
Στην Ελλάδα προηγείται η αιμορραγία κατά την κύηση και τον τοκετό και έπονται οι θάνατοι από θρομβοεμβολικά επεισόδια, από καρδιακά νοσήματα, από υπέρταση και ρήξη της μήτρας.Τα αίτια αυτά ευθύνονται για το 90% των μητρικών θανάτων στην Ελλάδα.Στις επιπλοκές που συνδέονται με αιμορραγίες κατά την κύηση και τον τοκετό περιλαμβάνονται, εκτός από την εξωμήτρια εγκυμοσύνη, οι εκτρώσεις, ο προδρομικός πλακούντας, η πρόωρη αποκόλληση του πλακούντα και η ρήξη της μήτρας.
Οι αιμορραγίες αυτές εμφανίζουν αυξημένη μητρική θνησιμότητα
Συχνά είναι αναγκαία η αποπεράτωση του τοκετού με μαιευτικές επεμβάσεις και κυρίως με καισαρική τομή.
Οι αιμορραγίες στην προχωρημένη κύηση και τον τοκετό (σε προδρομικό πλακούντα, πρόωρη αποκόλληση του πλακούντα και ρήξη της μήτρας) αποτελούσαν παλαιότερα μαζί με τη σηψαιμία τα κυριότερα αίτια του μητρικού θανάτου.Κατά την τελευταία όμως δεκαετία σημειώθηκε σημαντική προς τα κάτω απόκλιση της μητρικής θνησιμότητας από τα αίτια αυτά.Στην Ελλάδα ο μέσος όρος μητρικής θνησιμότητας από αιμορραγίες ήταν 35/100.000 γεννήσεις ή 0,035% στη δεκαετία του 70, αλλά ελαττώθηκε σημαντικά στη δεκαετία του 80 (19/100.000 γεννήσεις ή 0,019%).
Η προεκλαμψία και η εκλαμψία εξακολουθούν να αποτελούν τις πιο επικίνδυνες καταστάσεις στη μαιευτική, παρά το γεγονός ότι η μητρική θνησιμότητα στις περιπτώσεις αυτές έχει ελαττωθεί σχεδόν στο 1/3 κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών.Σήμερα η μητρική θνησιμότητα από εκλαμψία κυμαίνεται από χώρα σε χώρα μεταξύ του 0,5 και του 5%.
Στην Ελλάδα ο μέσος όρος θνησιμότητας από «τοξιναιμία» (προεκλαμψία και εκλαμψία) κατά τη διάρκεια του 1978-1988 ήταν 188/100.000 γεννήσεις (0,19%), ενώ η αναλογία των περιπτώσεων τοξιναιμίας, στο σύνολο των τοκετών ήταν 0,6% κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.
Εντυπωσιακά χαμηλή εμφανίζεται επίσης η θνησιμότητα από λοιμώξεις κατά την τελευταία δεκαετία, αφού στο διάστημα αυτό ήταν 29/100.000 γεννήσεις ή 0,29%.

ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Για όλα τα παραπάνω σημαντική αιτία είναι η ανεπαρκής περίθαλψη, για την οποία στις μέρες μας ευθύνεται η οικονομική και επαγγελματική αβεβαιότητα της γυναίκας

 

  • Από την πλευρά της εγκύου

Ως ανεπαρκής περίθαλψη στην πρόληψη του μητρικού θανάτου θεωρείται:

  • Η αδυναμία προσέγγισης οργανωμένων δομών υγείας είτε για λόγους γεωγραφικούς, είτε για λόγους οικονομικούς.
  • Η αδυναμία χρίσης και προμήθειας φαρμακευτικών σκευασμάτων για λόγους οικονομικούς,
  • Η αδυναμία εφαρμογής των οδηγιών που δίδονται από το επιστημονικό προσωπικό των δομών υγείας ,Γιατρούς, μαίες, νοσηλευτές.
  • Η αδυναμία αξιολόγησης συμπτωμάτων από την έγκυο και το περιβάλλον της για λόγους κοινωνικούς, οικονομικούς κα.

 

  • Από την πλευρά των υπηρεσιών υγείας.

Ως ανεπαρκής περίθαλψη στην πρόληψη του μητρικού θανάτου θεωρείται:,

  • Η αδυναμία του μη έμπειρου προσωπικού να παραπέμψει σε πιο εξειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό ή νοσοκομείο
  • Η αδυναμία των εξειδικευμένων και έμπειρων ιατρών να παραστούν (ακατάλληλη ανάθεση έργου)
  • Οι ασαφείς ή μη πλήρεις οδηγίες για την αντιμετώπιση της μαζικής αιμορραγίας, της εκλαμψίας και της πνευμονικής εμβολής
  • Η έλλειψη ομαδικότητας
  • Η αδυναμία του κλινικού προσωπικού να αναγνωρίσει καταστάσεις που δεν άπτονται της ειδικότητάς του ή να αναζητήσει συμβουλή έγκαιρα

 

Κοινωνικά αίτια Ανεπαρκούς περίθαλψης.

Ανεργία 28%.
Κύρια θύματα νέοι και μακροχρόνια άνεργοι.
Η ανεργία τετραπλασιάστηκε στην διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών και έφθασε, στο 27,8% τον Οκτώβριο του 2013, με σχεδόν 3,6 εκατομμύρια απασχολουμένους και 1.4 εκατ ανέργους
Από 7,3% με σχεδόν 4,6 εκατομμύρια απασχολουμένους και σχεδόν 357 χιλιάδες ανέργους τον Μάιο 2008. Οι μακροχρόνια άνεργοι (αναζητούντες εργασία από 12 μήνες και άνω) αποτελούν το 66,8% των ανέργων.
Το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας, ανά κατηγορία, παρατηρείται στους νέους ηλικίας 15-24 ετών (57,9%) στις νέες γυναίκες (32,1%).
Όλα τα παραπάνω δημιουργούν σοβαρές αδυναμίες στις δυνατότητες προσέγγισης των υπηρεσιών υγείας για λόγους οικονομικούς .
Αυτό συμβαίνει διότι οι άνεργοι στερούνται ασφαλιστικής κάλυψης αλλά και διότι δεν έχουν οικονομική δυνατοτητα για να επισκεφθούν δομές υγείας ,δημόσιες ή ιδιωτικές

Φτώχεια

Στη διεθνή βιβλιογραφία η φτώχεια καταγράφεται ως ‘απόλυτη’ και ως ‘σχετική Σύμφωνα με τον ορισμό της Eurostat, η ύπαρξη σχετικής φτώχειας τεκμηριώνεται για εισοδήματα τα οποία βρίσκονται στο 60% του διαμέσου εισοδήματος Το χρηματικό όριο της φτώχειας ανέρχεται στο ετήσιο ποσό των 6.897,30 ευρώ ανά άτομο και σε 14.484,40 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών.

  • Το μέσο ετήσιο ατομικό ισοδύναμο εισόδημα ανέρχεται σε 13.504,88 ευρώ και το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της Χώρας σε 23.394,73 ευρώ.
  • Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 845.000 και τα μέλη τους σε 2.147.108 Η φτώχεια αποτελεί πολυδιάστατο φαινόμενο συντιθέμενο από στοιχεία ποσοτικά (ανεπαρκείς χρηματικοί πόροι για την κάλυψη βασικών αναγκών), αλλά και ποιοτικά (αδυναμία πρόσβασης στις βασικές κοινωνικές, πολιτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες

Υψηλότερα ποσοστά φτώχειας ανά πληθυσμιακή ομάδα
εμφανίζονται στα μονογονεϊκά νοικοκυριά με εξαρτημένο μέλος (66%),
στις γυναίκες (23,6% των γυναικών, έναντι 22,5% των ανδρών),
στους νέους ηλικίας 18-24 (ποσοστό33,1%) και
στα άτομα χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου (28,7%).

Πίσω από τα παραπάνω στατιστικά στοιχεία κρύβεται μια πολύ σκληρότερη πραγματικότητα, που εκφράζεται στην καθημερινότητα με σοβαρές επιπτώσεις και στην υγεία των ατόμων και ιδιαίτερα στις γυναίκες, ενώ αυξάνεται συνεχώς η μη ασφαλής διαβίωση, η εγκληματικότητα και η παραβατικότητα:

Για την πρόληψη της Μητρικής θνησιμότητας είναι απαραίτητο να παρέχονται οδηγίες για ορισμένα νοσήματα, όπως είναι

  • Η φλεβοθρόμβωση
  • Η υπερτασική νόσος της εγκυμοσύνης
  • Η αιμορραγία σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
  • Η καρδιακή νόσος
  • Η σηψαιμία

 

ΕΜΦΑΣΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ
Είναι χρήσιμη η ευαισθητοποίηση όλων των εμπλεκομένων στη νοσηλευτική διαδικασία των μελλοντικών μητέρων σε συγκεκριμένα σημεία όπως είναι:

  • Η νοητική ασθένεια
  • Η οικιακή βία
  • Η δύσκολη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας
  • Τα κατεστημένα πρότυπα συμπεριφοράς
  • Η συνεργασία πολλών ειδικοτήτων για την παροχή φροντίδας και
  • Η συνεργασία ιατρικών και κοινωνικών υπηρεσιών

Στόχος θα πρέπει να είναι μια κοινωνική και ιατρική δομή που θα έχει την δυνατότητα να διαχειριστεί τις κυήσεις που για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς των ζευγαριών δεν θα μπορούν να έχουν μια ιατρικά αποδεκτή παρακολούθηση.